KISKANÇLIK ALLAH'IN BEĞENMEDİĞİ BİR AHLAKTIR- 3-

Müslümanların kıskançlık gibi kendilerini dünyada ve ahirette küçük düşürecek olan bir ahlak özelliğinden sakınmalarının önemli nedenlerinden birisi de kendilerine peygamberlerin ahlaklarını hedeflemiş olmalarıdır. Allah "Ve şüphesiz sen, pek büyük bir ahlak üzerindesin." (Kalem Suresi, 4) ayetiyle Peygamber Efendimizin ne kadar yüksek bir ahlak örneği sergilediğine dikkat çekmiştir. Peygamberimiz (sav)'e benzemeyi isteyerek, böylesine üstün bir ahlakı hedefleyen bir insanın kıskançlık gibi çirkin bir bakış açısını muhafaza etmesi mümkün değildir. Çünkü Peygamberimiz (sav) birçok hadislerinde kıskançlığın kötü bir ahlak özelliği olduğunu tarif etmiştir:

"Size ümem-i kadime hastalığı sirayet etti: Bu, hased ve buğzdur. Bu dini kazıyıcıdır. Nefsimi kudret elinde tutan Zât-ı Zülcelâl'e yemin ederim, sizler iman etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedikçe de iman etmiş olmazsınız. Birbirinizi sevmeye yardımcı olacak şeyi haber vereyim mi: Aranızda selâmı yaygınlaştırın." "Hased (çekememezlik) hayırları yer bitirir, tıpkı ateşin odunu yeyip tükettiği gibi."

Hadislerde de bildirildiği gibi müminler birbirlerini sever, birbirlerinin başarı ve güzellikleriyle gurur duyarlar. Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri de "Nasıl bir insanın eli diğer eline rekabet etmez, bir gözü bir gözünü tenkit etmez, dili kulağına itiraz etmez, kalp ruhun ayıbını görmez; aksine birbirinin noksanını tamamlar, kusurunu örter, ihtiyacına yardım eder. Aynen öyle de mümin; kardeşinin başarılarını küçümsemez, onun gayretini alkışlar." sözleriyle müminlerin bu bakış açılarına dikkat çekmiş ve her ne olursa olsun kıskançlığa tevessül etmeyeceklerini vurgulamıştır.

Müminler maddi manevi tüm güzellikleri Allah'ın yarattığını bilirler. Ve bu güzellikler her kime ait olursa olsun sonuçta her birinde Allah'ın üstün yaratma sanatının aklının ve gücünün yansımaları olduğunu bilirler. Onlar, bu güzelliklerin asıl yaratıcısı ve asıl sahibi olan Allah'a karşı bir hayranlık duyarlar. Bundan dolayı da bu güzellikleri büyük bir samimiyet ve zevkle takdir ederler. Allah'ın ne kadar güzel yaratmış olduğunu ifade etmek için "maşallah" ya da "suphanallah" diyerek, O'nun büyüklüğünü tesbih ederler. Bu bakış açısıyla bakmak varken bir güzelliği sadece dünyevi kıstaslarla değerlendirmenin ne kadar sığ bir bakış açısı olacağının farkındadırlar.

Bu duruma şöyle bir örnek verebiliriz: müminler sırf güzel olduğu için bir insanın kendisini takdir etmezler. Bu güzelliği Allah'ın yarattığını bilmekten dolayı Allah'ın şanını yüceltir ve Allah'ın yaratma sanatındaki mükemmelliği tesbih ederler. Ya da çok zengin malzemelerle ve çok üstün bir sanat anlayışıyla dekore edilmiş bir evi sırf zenginliği yansıttığı ve dünya hayatında bu tür bir eve sahip olmayı önemli gördükleri için hayranlık duymazlar. Buradaki güzelliğin, ihtişamın ve zenginliğin asıl sahibinin Allah olduğunu bilerek Allah'ın büyüklüğünü takdir ederler.

Bunun yanında eğer insanların gerçekten özenilmeye değer üstünlükleri varsa da bu durumda onlara gıptayla bakarlar. "Gıptayla bakmak" içerisinde kıskançlık gibi kötü bir düşüncenin yer almadığı bir bakış açısıdır. Gıpta eden insan karşı tarafın içerisinde bulunduğu konuma ya da sahip olduğu güzelliklere karşı bir hayranlık duyar. Bu hayranlık, kişinin aynı konumu elde etmek istemesi ve onun sahip olduğu güzelliklere kendisinin de ulaşabilme isteğinden kaynaklanır. Ama bakış açısında hiçbir zaman için karşı tarafın sahip olduklarından rahatsız olmak, onun bu güzellikleri kaybetmesini istemek ya da onunla bu konuda rekabete girmek gibi çirkin düşüncelere yer yoktur. Tam tersine bu ahlak anlayışında "Madem ki bunlar güzel özellikler öyleyse o kişi de, ben de ve diğer insanlar da bunlara sahip olsun" gibi bir düşünce hakimdir. Bu nedenle de "gıpta etmek" kıskançlık gibi negatif değil, "pozitif" bir düşünce şeklidir.

Gıpta eden bir insanın düşüncelerindeki farklılık ve pozitiflik tüm tavırlarıyla kendini belli eder. Kişi gıpta gözüyle baktığı kimseye olan hayranlığını ve beğenisini hem tavırlarıyla hem de sözleriyle ortaya koyar. Günlük hayatta başka insanları övmek, başkasına ait olan güzellikleri dile getirmek nefsin zoruna gider. Oysa samimi bir Müslüman karşısındaki kişinin başarılarını, üstünlüklerini ne kadar takdir ettiğini ve kendisinin de onun yerinde olmak istediğini, kişinin söz konusu özelliklerini kendisine örnek aldığını hiç sıkılmadan ve rahatsızlık duymadan dile getirir.

Görüldüğü gibi Kuran ahlakında kıskançlığın hiçbir yeri yoktur. Ancak gösterilen güzel ahlak ya da güzel tavırlardan dolayı insanları "takdir etmek", onları "örnek almak" ve gıpta ederek onlar gibi Allah'ın razı olacağı insanlar olmayı istemek vardır. Böyle bir tavır kıskançlığın getirdiği kötü ahlaktan uzak, Allah katında makbul olan güzel bir ahlak örneğidir.