BİR YAKUT MİSALİ "SALİH AMEL"

Dünyanın dört bir yanındaki milyonlarca insan her gün, hatta her an belli bir amaca yönelik olarak çalışmaktadır. Bu amaç çoğu kimse için dünya nimetlerini daha fazla elde edebilmektir. Yani insanların rızasının kazanılması ve kişinin kendi isteklerinin, tutkularının yerine getirilmesidir. Toplumda takdir görmek, belli bir makama, mevkiye ya da saygınlığa ulaşmak, daha çok mal-mülk sahibi olabilmek, daha rahat, daha zengin bir hayat yaşamak, insanların hoşnutluğunu ve sevgisini kazanmak, insanların elde etmek için büyük çaba harcadıkları hedeflerdendir.

Ne var ki bunların tümü, değeri az ve geçici olan işlerdir. Gerçek anlamda değerli olan iş ise; yalnızca ve yalnızca Allah rızasını gözeterek yapılan salih amellerdir. İnsanlar dünyaya yönelik olarak yaptıkları işleri, eğer Allah rızası için yapmış olsalar bu belki de kendilerine çok fazla kazanç sağlayacaktır. Ama onlar bu işleri dünyevi amaçlarla yaptıkları için tüm bunlar değeri az olan işler haline gelir.

Yazımın başında insanların büyük çoğunluğunun dünya nimetlerini elde etmek için çalıştığını belirtmiştim. Bu çoğunluğun dışında kalan ve her zaman toplumun küçük bir kesimini oluşturan bazı kimseler de vardır ki bu insanların tek amacı, Allah-u Teala'nın rızasını kazanmaktır. Yaptıkları her işte Allah'ın rızasını gözeten bu kişiler Kuran'ı Kerim'de 'salih amel işleyen müminler' olarak vasıflandırılmaktadırlar.

Cenab-ı Hakk'ın rızasını kazanmanın yolu salih amel işlemekten geçer. Bir amelin salih olabilmesi için ise o amelde nefsin karıştığı, riyanın girdiği, insanların rızasının medhinin ve senasının gözetildiği tek bir hususun bile olmaması gerekmektedir. Salih amel katıksız olarak yalnızca Rabbin rızasını kazanmak için yapılan ameldir. Bir müminin amellerinde tek önem verdiği husus da budur.

Hayatını Kuran ahlakını yaşamaya ve insanları bu ahlaka çağırmaya adamış olan değerli İslam büyüğü Mehmet Zahit Kotku da Allah'ın hoşnutluğu gözetilmeden yapılan fiillerin katık karışmış ameller olduğuna ve bu tip davranışların ihlaslı olmadığına şöyle dikkat çekmiştir:

" ... Mesela yaptığımız amellerde başka niyetler ve kastlar olursa, tabii o riyadır. İhlastan aridir. Midesinin ıslahı için oruç tutan, uykusunu gidermek için namaz kılan, sıhhatini muhafaza için hacca giden, kötü huylu kölesinin şerrinden kurtulmak için onu azad eden, mal talebi için ilim tahsis eden, emsali arasında azi ve üstün olmasını isteyerek veya mal ve mülkün ilim sayesinde muhafazasının murat ederek ameller işleyen, alim ve meşayyıkın indinde kıymetli olmak kastıyla onlara hizmet eden, serinlemek kastıyla abdes alan yahut kendisini ziyaret etsinler kastıyla hasta ziyaretine ve aynı maksatla cenazeye gidenin, kendisine en iyi insan desinler diye yapılan bu çeşit sair amellerin hiç birisinde matlub olan ihlası bulmak mümkün değildir." (Mehmed Zahid Kotku Tasavvufi Ahlak)

Her Müslümanın dünyadaki amacı ahireti için sevap toplamak ve ahiretteki makamını yükseltmektir. Bu sebeple mümin her an her yerde, karşısına çıkan her olaya, her teklife bir fırsat olarak bakar. Bunları küçük ya da büyük işler, önemli ya da önemsiz işler gibi sıralamaya da koymaz. Bu fırsatları değerlendirirken de tek amacı Rabbini razı edebilmektir. İnsanların takdirini toplamak, yaptıklarının sonucunda makam-mevki elde etmek gibi bir kaygısı yoktur. Çünkü ancak bu şekilde salih niyetle yaptığı işlerin, örneğin fedakarca bir davranışın, güzel bir sabır göstermenin, bir fakire yardım etmenin, bir Müslümana hak tavsiyelerde bulunmanın ve benzeri salih amellerin "bir yakut misali" değer kazanacağını ve inşallah amel defterine kazanç olarak yazılacağını umabilir.

Mehmed Zahid Kotku yapılan amellerin karşılığının, miktar ile ya da işin nevi ile ilgili olmadığını, Allah'ın rızasını kazanabilmek için önemli olan kıstasın yalnızca ihlaslı hareket olduğunu da şu hikmetli sözleri ile açıklamıştır:

"Kulda ihlas olunca, ameli az da olsa kıymeti yüksektir. Mesela bir pırlanta veya yakut insanın ömrüne ve silsilesine nasıl yeterse, ihlas da tıpkı böyledir. Az da olsa kıymeti çok yüksektir. Amellerin az veya çok olması mühim değildir. Yalnız yapılan amellerin ind-i İlahi'de kabule şayan olması gerekirtir. Malum ki ihlastan hali ameller ind-i İlahi'de makbul değildir." (Mehmed Zahid Kotku, Tasavvufi Ahlak)

Her konuda olduğu gibi Peygamber Efendimiz'in ihlası, dini yaymadaki üstün çabası, ibadetlerindeki samimiyeti, şevk ve heyecanı bütün Müslümanlara en güzel örnektir. Bu konunun önemini Ömer İbn-i Hattab (r.a) Hazretleri yazdığı bir mektubunda şöyle belirtmektedir.

"Niyeti halis olan kişiye kendisi ve insanlar arasında olan her işinde Allah-ü Teala yeter ve kafidir, amellerinizi niyetlerinizi halis kılınız. Nafile ameliniz az da olsa o sana kafidir. Halis olarak muhafazası çok ehemmiyetlidir. Amellerin en zor ve şiddetlisi, niyetlerin salih olmasıdır." (Mehmed Zahid Kotku, Tasavvufi Ahlak.)