İMAM RABBANİ'NİN HAYATINDAN GÜNÜMÜZE KALAN HİKMETLER

Bir hadis-i şerifte Peygamber Efendimiz (s.a.) şöyle buyurmuştur:

"Allah her yüzyıl başında bu ümmete, dinini tecdid eden -ondan olmayanları atarak arıtan, ilk berraklığı ile ortaya çıkaran- bir kimse gönderecektir." (Ebu Davud, Mişkat: 1/82)

İmam-ı Rabbani de, Peygamber Efendimiz'in bu hadisinde dikkat çektiği gibi hak dini bidatlardan arındırma gayesini taşıyan ve her türlü maddi manevi zorluk karşısında taviz vermeden faaliyetlerini sürdürmüş olan mübarek bir İslam alimidir.

İkinci bin yılın "müceddidi" olarak kabul edilen büyük İslam alimi İmam-ı Rabbani, yalnız yaşadığı asrın inkarcı cereyanlarıyla mücadele etmekle kalmamış; aynı zamanda fikir ve irşadlarıyla kendinden sonraki nesillere de ışık tutmuştur. Şüphesiz onun zulüm ve inkarla olan mücadelesinin en önemli kısmını mektuplar halinde dağıttığı ve her biri başlı başına önemli bir eser olan yazıları oluşturmaktadır.

Bu mübarek insanın günümüze miras kalan hikmetli açıklamalarından bir tanesi, ebedi saadet için gerekli olan üç şey hususundadır. İmam Rabbani Hazretleri'nin deyimiyle insanların ebedi saadeti için gerekli olan bu üç şey ilim, amel ve ihlastır. Ancak İmam-ı Rabbani ihlası "ilim ve amelin ruhu" şeklinde tanımlayarak ihlasın önemini hususiyetle vurgulamıştır.

İmam-ı Rabbani'nin gerçek ihlasın nasıl olması gerektiği hakkındaki kıymetli fikirlerinden bir bölümü ise şöyledir:

"Gerçi çok amel ve külfette, bazı müminlerin bir takım işlerinde ihlas meydana gelebilir. Fakat bizim burada bahis konusu ettiğimiz ihlas tekellüfsüz olarak bütün iş, söz, hareket ve sükunlarda meydana gelebilecek olan ihlastır. Bu ihlas iç ve dış mabudların yok edilmesine bağlıdır. Bu ise fena, baka ve has velayete kavuşmağa bağlıdır.

Tekellüfle (zoraki) elde edilen ihlasta devam olmaz. Yakin (tam ve kesin iman) mertebesinde has olan devamlı ihlasta, tekellüfün olmaması gereklidir."

İmam-ı Rabbani'nin yukarıdaki sözünde de dikkat çektiği gibi gerçek ihlasın kaynağı, katıksız ve kesin bilgiyle imandır. Yapılan ibadetler, ameller her ne kadar çok gözükseler de, tüm yapılanların Allah katında kabul edilmelerini sağlayan bunların ihlasla, samimi niyetle yapılmalarıdır. Aynı amel farklı niyetlerle -nefsini tatmin yahut Allah rızası için- yapıldığında Allah katındaki karşılığı elbetteki farklı olacaktır. Nitekim Cenab-ı Allah ahirete karşı nefsini satın alanlara cehennem azabını hatırlatırken, muhlis olan (ihlas sahibi) kullarına da cenneti vaat etmiştir:

"Şüphesiz, siz, acı azabı tadıcılarsınız. Yaptıklarınızdan başkasıyla cezalandırılmayacaksınız. Ancak muhlis olan kullar başka. İşte onlar; onlar için bilinen bir rızık vardır. Çeşitli-meyveler. Onlar ikram görenlerdir. Nimetlerle donatılmış (naim) cennetlerde." (Saffat Suresi, 38-43)

Bu sebeple kişinin gerek yaptığı ibadetlerinde gerekse yaşamı içinde gerçekleştirdiği diğer amellerinde katıksızca Allah'a dönüp yönelmesi; tüm yaptıklarını sadece ve sadece Allah'ın hoşnutluğunu gözeterek yapması büyük önem taşımaktadır. Kısacası kişinin Allah katındaki yerini belirleyecek olan esasen amellerinde taşıdığı ihlası olacaktır. İmam-ı Rabbani de bir başka sözünde ihlas sahiplerinin nefsine uyanlardan nasıl derin bir farkla ayrıldığını şöyle dile getirmiştir:

"… Allah'ın velileri (sevgili kulları) her yaptıklarını, nefislerinin arzu ve tatmini için değil, Allah rızası için yaparlar. Çünkü onların nefisleri Hakka kurban olmuştur.

Onların ihlas elde etmek için niyyetlerini kontrol ve tashihe de ihtiyaçları olmaz. Çünkü Allah'ta fena ve baka sayesinde niyyetleri tam sıhhate kavuşmuştur.

Mesela bir insan nefsinin esiri olursa bütün yaptıklarını, niyyet etsin etmesin nefsini tatmin için yapar. Ne zaman nefsiyle ilgisi kesilir, onun köleliğinden kurtulur, onun yerine Hak ile has ilgi kurarsa, artık bütün yaptıklarını, niyyet etsin etmesin, Allah için yapar…"

Cenab-ı Allah'ın her yeri sarıp kuşattığının, kalplerde saklı olan ve açığa vurulan herşeyi bildiğinin ve O'nun katında geçerli olanın salih niyet olduğunun bilincinde olan müminler, kendilerine ihlas sahibi peygamberleri ve din büyüklerini örnek alırlar. İmam-ı Rabbani de eserlerinin yanı sıra, hayatı boyunca gösterdiği irade, kararlılık, samimiyet gibi pek çoğunu sayabileceğimiz üstün vasıflarıyla ihlasın tebliğini yapmıştır. Onun bu değerli sözleri hiç şüphesiz bizlere yol gösterici olmalı ve Allah'ın bir lütfu olan bu hikmetli sözlerden de gereği gibi istifade etmesini bilmeliyiz.

*(İmam-ı Rabbani ve İslam Tasavvufu, Hayreddin Karaman sf. 161-162)